Veelvuldig gestelde vragen

Integrating the Healthcare Enterprise (IHE) is een wereldwijd non-profit initiatief van gebruikers en leveranciers van IT-systemen in de gezondheidszorg met regionale/landelijke afdelingen. IHE levert een praktische specificatie die interoperabiliteit tussen IT-systemen in de gezondheidszorg verzekert en die in overeenstemming zijn met de specificaties van IHE. IHE is een gezamenlijk initiatief. Er is een internationale Raad van Bestuur die de strategie bepaalt en de technische ontwikkelingen van IHE coördineert.

Er worden in de wereld standaarden opgesteld om een groot aantal verschillende klinische processen te ondersteunen. Deze standaarden bevatten veel optionele voorzieningen. Teneinde interoperabiliteit met betrekking tot een specifieke klinische taak te bewerkstelligen, maakt IHE profielen met behulp van relevante standaarden die essentiële toepassingen - om de klinische taken te ondersteunen - verplicht maken voor die producten die zich aan een profiel moeten conformeren. Profielen van IHE specificeren de informatie die tussen systemen moet worden uitgewisseld en de acties die ontvangende systemen moeten nemen wanneer ze de informatie ontvangen. Systemen die op deze wijze zijn ontworpen stimuleren het gebruiksgemak.

Volgens ISO/IEC 2382-01, Informatietechnologie Woordenlijst, Basisbegrippen, wordt interoperabiliteit als volgt gedefinieerd: "Het vermogen om te communiceren, programma's uit te voeren of gegevens uit te wisselen tussen verschillende functionele systemen op een wijze waarbij de gebruiker weinig of geen kennis nodig heeft van de typische kenmerken van die systemen." Voor IHE zijn IT-systemen interoperabel als ze op de juiste wijze duidelijk gedefinieerde sets van relevante informatie kunnen uitwisselen in de context van een specifieke, klinische situatie, en de juiste handelingen -zoals beschreven in de specificaties van IHE - kunnen uitvoeren.

IHE is in 1998 opgericht door gebruikers en de industrie in de VS teneinde aan de steeds dringender wordende interoperabiliteitsproblemen het hoofd te kunnen bieden. Ondanks het bestaan van veelgebruikte standaarden als DICOM en HL7 (HL7 is een veel gebruikte standaard voor het vastleggen en uitwisselen van (alfanumerike) berichten en tussen applicaties in de zorg. DICOM is de standaard voor het vastleggen en uitwisselen van medische gegevens) bleek interoperabiliteit nog steeds lastig te realiseren. De twee organisaties voor gebruikers, RSNA en HIMSS, creëerden een uniek platform voor gebruikers en leveranciers waar de specificaties voor IT-systemen in de gezondheidszorg gedefinieerd kunnen worden, waardoor interoperabiliteit tussen complexe applicaties mogelijk is. Het concept van het IHE-proces werd kort daarna zowel in Europa als in Azië nagevolgd. In 2000 startten COCIR en het Europees Radiologie Congres (ECR) met activiteiten in Europa. Vanwege de aard van de Europese gezondheidszorg zijn er tot nu toe in 8 Europese landen lokale (landelijke) IHE-initiatieven ontwikkeld. Deze initiatieven coördineren hun activiteiten op Europees niveau in IHE-Europa.

In het eerste stadium van het IHE-proces selecteren en definiëren gebruikersinteroperabiliteitsvraagstukken waarop zij in het dagelijks klinisch werk zijn gestuit. Het klinisch proces in kwestie wordt zorgvuldig beschreven. Uitgaande van deze geschreven Use Case definiëren leveranciers technische specificaties in de vorm van "integratieprofielen", die een oplossing bieden voor deze interoperabiliteitsproblemen. Een "integratieprofiel" is de oplossing van een Use Case en beschrijft alle procedures die op haar beurt uit een aantal afzonderlijke stappen bestaan. Integratieprofielen bevatten gedetailleerde technische specificaties voor het gebruik en de implementatie van relevante standaarden, waardoor een ononderbroken informatiestroom plaatsvindt tussen verschillende IT-toepassingen in de gezondheidszorg, ter ondersteuning van de specifieke Use Case. De integratieprofielen beschrijven hoe IT-systemen in de gezondheidszorg voor geïntegreerde ondersteuning van een duidelijk beschreven werkstroom (workflow) kunnen zorgen, waarbij ieder profiel een klinische taak binnen een specifiek klinisch domein ondersteunt. Op dit moment worden 8 klinische domeinen door de Integratieprofielen van IHE ondersteund. Integratieprofielen kunnen worden gebruikt voor een stapsgewijze implementatie van systemen in verschillende domeinen en voor het geleidelijk opbouwen van interoperabele eHealth-toepassingen.

In het tweede deel van het IHE-proces komen leveranciers, die Integratieprofielen van IHE implementeren, bij elkaar voor een jaarlijkse testsessie, de Connectathon. Tijdens de Connectathon worden deelnemende systemen door middel van een fysiek netwerk met elkaar verbonden en creëren zo virtuele gezondheidszorgondernemingen. Dit is de basis voor het intensief testen van systemen die aan de hand van IHE-integratieprofielen door verschillende leveranciers zijn gemaakt. Alle testen worden door onafhankelijke waarnemers beoordeeld. Als een systeem alle benodigde testen met succes heeft doorstaan, kan een leverancier een IHE-integratieverklaring afgeven.

IHE doorloopt een cyclus van 18 maanden vanaf de beschrijving van een interoperabiliteitsprobleem tot de publicatie van een daaraan gerelateerd integratieprofiel, inclusief testen op Connectathons. Teneinde dit te bereiken kunnen gebruikers en leveranciers van IHE een groter probleem in afzonderlijke taken opdelen. Aan deze aparte taken zal dan stapsgewijs gewerkt worden. Door deze aanpak worden oplossingen voor interoperabiliteitsproblemen snel beschikbaar gemaakt, zelfs als het onderliggende probleem uiterst gecompliceerd is. Daarna moeten deze natuurlijk nog door de leverancier geïmplementeerd en getest worden.

De kracht van IHE ligt erin dat gebruikers direct betrokken worden in het ontwikkelingsproces van integratieprofielen. Gebruikers zijn van cruciaal belang in het definiëren van interoperabiliteitsproblemen die opgelost moeten worden. Doordat gebruikers erbij betrokken zijn, pakken Integratieprofielen in de praktijk veel voorkomende problemen aan op een wijze die door gebruikers als bruikbaar wordt ervaren. Door deze pragmatische aanpak vinden integratieprofielen bijval van gebruikers en worden ze snel ingevoerd. IHE levert een communicatieplatform voor gebruikers en leveranciers om relevante Integratieprofielen en hun technische specificaties te definiëren en daardoor interoperabiliteit tussen verschillende systemen te waarborgen.

IHE is geen standaardiseringsorgaan. Het ontwikkelt geen standaarden. Het is de taak van IHE om interoperabiliteit tussen IT-toepassingen in de gezondheidszorg te faciliteren door middel van een open en duidelijk proces dat gemakkelijk kan worden toegepast. Integratieprofielen zijn gebaseerd op bestaande standaarden die al in de desbetreffende gezondheidszorgomgeving worden gebruikt. HL7 en DICOM zijn voorbeelden van zulke bestaande en breed geaccepteerde standaarden, die in Integratieprofielen van IHE worden toegepast. Integratieprofielen beschrijven hoe delen van de betreffende standaarden moeten worden gebruikt zodat relevante gegevens van de ene toepassing naar een andere toepassing kunnen worden verzonden binnen de context van een duidelijk beschreven werkproces. Voor het IHE-proces is het niet vereist, en in veel gevallen zelfs niet mogelijk, dat een volledig IHE-integratieprofiel naar slechts één standaard verwijst. In feite gebruiken veel IHE-integratieprofielen voor specifieke taken verschillende standaarden binnen het integratieprofiel.

Een Integratieprofiel definieert relevante activiteiten in de context van de werkstroom (workflow) van de betreffende Use Case. Het communiceren van informatie wordt beschreven als "transacties" tussen "actoren". Een actor wordt geïmplementeerd als onderdeel van een computerapplicatie. Alle relevante transacties tussen actoren die vereist zijn om de werkstroom (klinische taak) te completeren worden duidelijk beschreven. De specificaties beschrijven hoe bepaalde delen van standaarden moeten worden gebruikt en vormen een technisch richtlijn voor implementatie van de computerapplicatie. Voor een overzicht van IHE-integratiedocumenten, klik hier.

Dit technische document is een technische en systematische gids voor de integratie van systemen. In een Technical Framework -ook in Nederland is die term in zwang- ligt in detail vast welke standaarden ingezet moeten worden bij welke transacties. Bij een transactie gaat het om een uitwisseling van gegevens op basis van breed geaccepteerde berichtstandaarden (zoals HL7, DICOM en W3C). Het Technical Framework is vooral bedoeld voor technici. Voor meer informatie over de IHE Technical Frameworks, klik hier.

Informatiesystemen of applicaties die informatie produceren, managen, of hierop akteren worden gerepresenteerd als functionele eenheden die IHE actoren worden genoemd. Elke IHE actor ondersteund een specifieke set IHE transacties en vervult een specifieke rol. Een specifiek informatiesysteem kan een of meerder IHE actoren ondersteunen.

Een transactie is de uitwisseling van informatie tussen actoren waarbij berichten gebaseerd op bestaande standaarden (zoals HL7, DICOM en W3C) worden gebruikt. Elke transactie wordt gedefinieerd met referenties naar specifieke standaarden en additionele detailinformatie, inclusief "use case"-beschrijvingen. Dit wordt gedaan om specifieker te zijn en een hoger niveau van interoperabiliteit tussen systemen te verzekeren. Hoe verifieert IHE conformiteit middels de Connectathon? De Connectathon is een testsessie die een week duurt. Tijdens die sessie worden alle deelnemende, in de gezondheidszorg gebruikte IT-systemen, via een fysiek netwerk met elkaar verbonden. De Connectathon creëert een virtuele zorgonderneming voorzien van IT-applicaties voor de gezondheidszorg van verschillende leveranciers die verscheidene oplossingen bieden voor een aantal verschillende taken zoals men ze in een echt ziekenhuis of de echte samenleving tegenkomt. De juiste implementatie van de specificaties van de integratieprofielen wordt gecontroleerd door middel van een aantal testen waarbij gegevens rechtstreeks uitgewisseld worden volgens de eisen van het integratieprofiel. Alle testen staan onder toezicht van en worden gecontroleerd door onafhankelijke deskundigen (van de gebruikerszijde) die speciaal voor die week zijn aangeworven op basis van hun kennis en ervaring. De ervaringen opgedaan tijdens de Connectathon worden ook gebruikt om de juistheid en duidelijkheid van de specificaties in de integratieprofielen verder te verbeteren. Voor producten die met succes hebben deelgenomen aan de Connectathon zal de leverancier een zogenaamde IHE-integratieverklaring afgeven. Details van profielen waarvoor een leverancier is geslaagd worden bovendien voor het publiek op de website van IHE gepubliceerd.

IHE certificeert geen losse producten of applicaties. Alleen bedrijven die IHE-integratieprofielen in hun producten implementeren, kunnen refereren aan IHE en het IHE-logo voeren, mits het betreffende product met goed gevolg heeft deelgenomen aan de IHE-Connectathon. De resultaten van de Connectathon zijn voor iedereen beschikbaar en leveranciers kunnen aansprakelijk worden gesteld voor het voldoen aan de inhoud van hun IHE-integratieverklaring.

Integratieprofielen vatten de daadwerkelijk beschikbare kennis over technische en andere zaken die het klinisch proces in kwestie beïnvloeden samen. Ze bevatten relevante definities die het wederzijdse begrip tussen gebruikers en leveranciers bevorderen. Het helpt gebruikers en leveranciers om snel tot een gemeenschappelijk begrip van gevraagde diensten en functionaliteiten te komen, zelfs als ze niet zijn betrokken in de ontwikkeling van het Integratieprofiel. Op deze wijze maakt IHE de discussie tussen gebruikers en leveranciers over het doel en de inhoud van specifieke IT-projecten mogelijk.

IT-applicaties voor de zorg die met goed gevolg de Connectathon hebben doorlopen, kunnen gemakkelijk met elkaar geïntegreerd worden, waardoor tijdens het implementatieproces bij een gebruiker tijd en geld gespaard worden. Bovendien bevatten de Integratieprofielen een beschrijving van de basisfunctionaliteiten die de gebruiker van een relevante applicatie kan verwachten. Integratieprofielen kunnen daardoor ook worden gebruikt als uitgangspunt voor de ontwikkeling van aanbestedingen. Door de gepubliceerde Connectathonresultaten van een leverancier te combineren met de integratieverklaringen afgegeven voor specifieke producten, kunnen gebruikers een overzicht genereren van beschikbare IT-systemen voor de zorg die in overeenstemming zijn met een bepaald Integratieprofiel. IHE helpt tenslotte om eerder gemaakte investeringen in bestaande IT-systemen te beschermen. IHE schept de mogelijkheid om, indien nodig, bestaande systemen op te waarderen en zulke systemen te laten werken met nieuwe applicaties van een andere leverancier. Dit verkleint de noodzaak om bestaande en functionerende IT-systemen te vervangen alleen omdat er in een afdeling van de zorgonderneming een nieuwe applicatie wordt ingevoerd.

IHE beheert een aantal verschillende klinische gebieden, zoals cardiologie, laboratoria en radiologie, evenals horizontale domeinen, zoals IT-infrastructuur en interdepartementale coördinatie van patiëntenzorg. De toepassingsgebieden ontwikkelen zich constant, uitgaand van de behoeften van gebruikers. Een bijgewerkte lijst staat op www.ihe.net.

Het hoofddoel van IHE is het bewerkstelligen van interoperabiliteit tussen IT-applicaties in de gezondheidszorg. Hierbij richt IHE zich ook op het concept van uitwisseling van klinische documenten tussen verschillende applicaties en verschillende gebruikersomgevingen. Dit wordt geïmplementeerd door middel van "Cross-Enterprise Document Sharing" (XDS) van IHE. Hoewel XDS op zichzelf geen elektronisch dossier is, vormt het wel een belangrijke stap bij het creëren van zulke dossiers, doordat het enkele belangrijke voordelen van een elektronisch medisch dossier biedt.

IHE heeft leden, die zich speciaal toeleggen op de ondersteuning en ontwikkeling van IHE. Echter, alle geïnteresseerde leveranciers van IT-applicaties voor de zorg kunnen de integratieprofielen gebruiken en deelnemen aan de Connectathon. Deelnemers (gebruikers en leveranciers) zullen de regels en procedures van IHE moeten accepteren en navolgen, maar hoeven verder geen enkele verplichting aan te gaan. Deelname aan het proces van technische ontwikkelingen is eveneens mogelijk voor alle geïnteresseerde gebruikers en leveranciers van IT-systemen voor de zorg.

IHE is een initiatief zonder winstoogmerk en brengt geen kosten in rekening voor het gebruik van Integratieprofielen. Echter, regels voor de bescherming van intellectueel eigendom zijn wel van toepassing. Bovendien is het gebruik van de naam en het logo van IHE aan regels en procedures gebonden en vereist deelname aan de Connectathon een deelnemersbijdrage.

IHE Europa is een vereniging zonder winstoogmerk onder Belgische wetgeving (aisbl) met het doel de Europese inspraak voor de ontwikkeling van internationale activiteiten van IHE en van haar activiteiten in Europa te coördineren. Een eerste doel is om zeker te stellen dat er rekening wordt gehouden met de behoeften van gebruikers van IT-systemen voor de zorg in Europa bij de ontwikkeling van de IHE-integratieprofielen. Een tweede doel is het organiseren van de jaarlijkse IHE-Connectathon in Europa en het ondersteunen van landelijke IHE-initiatieven in Europa. IHE Europa wordt door de Europese Commissie gezien als de leidende organisatie in het stimuleren van efficiënte standaarden en integratieprofielen om ervoor te zorgen dat zorgsystemen in heel Europa met elkaar gekoppeld kunnen worden en met elkaar kunnen communiceren. Het organiseren van de jaarlijkse IHE-Connectathon in Europa draagt ertoe bij dat het doel van uitwisseling van medische informatie over de grenzen heen in de toekomst bereikt kan worden.

Nationale IHE-initiatieven stimuleren het gebruik van IHE-specificaties in hun landen. Ze doen dit door

  • het presenteren van IHE-Integratieprofielen die van toepassing zijn in het kadervan de zorgomgeving van het land

  • het faciliteren van de discussie tussen gebruikers en leveranciers inzake de eisen op landelijk niveau

  • leveranciers te stimuleren deel te nemen aan de Europese IHE-Connectathon

  • het evalueren van de bestaande IHE-Integratieprofielen in de context van de zorgomgeving van het land en, indien nodig, het ontwikkelen van voorstellen voor uitbreidingen of aanpassingen per land

  • het ontwikkelen van uitbreidingen van de specificaties van het Integratieprofiel om aan de specifieke eisen van een land te voldoen.

Op internet vindt u een overdaad aan informatie over IHE. Ga daarom naar de internationale (Amerikaanse) site van IHE of de Europese site en voor informatie over profielen naar de IHE wiki. De websites van de RSNA en de HIMSS bevatten ook informatie over IHE, zij het dat die soms wat moeilijk te vinden is. Door deze organisaties worden met regelmaat workshops, demonstraties en bijeenkomsten verzorgd tijdens de grote beurzen.