Congres Architectuur in de Zorg - Nieuwe standaard FHIR; patiënt nóg beter bereikbaar

Op 22 juni aanstaande vindt het jaarlijkse congres Architectuur in de Zorg plaats in het Spoorwegmuseum te Utrecht, geïnitieerd door GS1HL7NAFNictiz en IHE Nederland. Een van de sprekers op dit event is Bouke de Boer, informatiearchitect in OLVG. Hij vertelt over FHIR als basis voor een PijnApp in het OLVG. Vooraf spreken we met hem en zijn collega Onno Gabel, hoofd Informatisering en bestuurslid IHE Nederland.

FHIR, voluit Fast Healthcare Interoperability Resources, is het nieuwste standaardframework van HL7 ten behoeve van uitwisseling van digitale gegevens binnen en tussen zorginstellingen. De standaard wordt al mondjesmaat gebruikt in de praktijk, maar moet zich nog bewijzen. Het is nog een standard for trial use. Een van de voorlopers die ‘proeft’ aan de standaard is OLVG.

Bouke de Boer

Bouke de Boer

HL7 versie 2 en 3 versus FHIR

In de wereld van zorg & ict zijn de standaarden HL7 versie 2 en 3 bekend. Een veelgehoorde opmerking over versie 3 is, dat de semantische fundering goed is; tal van begrippen (woorden) die gebruikt worden, zijn eenduidig voor het uitwisselen van gegevens. Echter, het kost nogal wat tijd voordat een nieuwe transactie in de lucht is.

Wat FHIR onderscheidt van de eerdere HL7 versies, is dat het veel gemakkelijker te gebruiken is. Bouke de Boer: “Met FHIR is het relatief snel koppelingen leggen. De standaard is zeer geschikt voor mobiele applicaties en het communiceren met patiënten via het internet. Daarmee zeg ik niet, dat de versies HL7 ‘ineens’ verdwijnen. Versie 2 zal de komende decennia nog steeds gebruikt worden binnen het ziekenhuis. Voor externe communicatie zullen we FHIR steeds meer terug zien. Zelf zie ik FHIR meer als een vervolg op HL7 versie 3.”

De Boer vervolgt: “Het mooie van FHIR is – in tegenstelling tot de genoemde versies van HL7 - dat het gebruik maakt van webbased interfaces, moderne standaarden die bekend zijn bij vrijwel alle programmeurs. Denk aan XML en JSON. Kortom, vooral voor de ontwikkelaars is FHIR prettiger om mee te werken. Hoewel de FHIR standaard niets zegt over beveiliging kan eenvoudig gebruik worden gemaakt van bestaande beveiligingsmethoden.”

FHIR, App en EPD

OLVG koppelt op dit moment een eerste applicatie aan het EPD waarbij FHIR gebruikt wordt. Bouke de Boer: “De applicatie betreft de PijnApp. Patiënten kunnen hiermee na een operatie zelf pijn registeren in het eigen dossier en contact hebben met de acute pijnservice van de anesthesie. Hoe het werkt? FHIR-profielen op basis van Zorg Informatie Bouwstenen (ZIB’s) liggen aan de basis van deze app. De app communiceert met een FHIR server bij OLVG welke verbonden is met het EPD. Op het moment dat er een te hoge pijnscore wordt geregistreerd, maakt het EPD automatisch een reminder aan dat er actie ondernomen moet worden.”

Een ZIB beschrijft – zo lezen we op de website van Nictiz - wat er over een bepaald item van het zorgproces van de patiënt moet worden vastgelegd. Met bijvoorbeeld de zorginformatiebouwsteen AlcoholGebruik weet een arts wat hij over alcoholgebruik moet noteren en hoe hij dat moet doen. Hierdoor weet een arts bijvoorbeeld in de overdracht dat een hoeveelheid van 10 het aantal eenheden per maand is en niet per dag. Zorginformatiebouwstenen zijn de basis van registreren aan de bron. Zorginformatie moet altijd en overal beschikbaar zijn voor patiënten en zorgverleners door eenduidige registratie van die informatie voor meervoudig gebruik. Registreren aan de bron is een methodiek met een bepaalde visie.

Het klinkt simpel, maar bij zo’n eerste gebruik van FHIR komt toch nog wel het een en ander kijken: “We moesten hiervoor de hele infrastructuur optuigen. Nu de infrastructuur staat, zal een volgende toepassing zeker sneller gaan”, aldus de Boer.

Onno Gabel

Onno Gabel

FHIR en IHE

Met Onno Gabel praten we verder over IHE en FHIR. “IHE houdt de ontwikkelingen van FHIR goed in de gaten”, zegt hij. “Wij geloven in de potentie die FHIR heeft. De voordelen van FHIR zijn dusdanig groot – zeker kijkende naar de communicatie met de patiënt - dat het een standaard is die breed gebruikt zal worden. Echter, het is nog te vroeg om FHIR in een IHE-integratieprofiel te verwerken. Dat vereist enerzijds consensus en anderzijds dat de leveranciers FHIR ingebouwd hebben in hun applicaties en het getest hebben met elkaar in IHE Connectathons. Tot dusver hebben nog weinig leveranciers die stap genomen.”

In de Verenigde Staten zijn wel al de eerste IHE-integratieprofielen met FHIR geschreven. “Het is nu onze taak en die van leveranciers extensions te maken opdat FHIR goed te gebruiken is voor de Nederlandse situatie, opdat in april 2018 op de Connectathon in Den Haag de eerste integratieprofielen getest kunnen worden.”

Congres Architectuur in de Zorg

Op het congres Architectuur in de Zorg zal Bouke de Boer verder uitleggen wat er allemaal bij komt kijken om FHIR als standaard te gebruiken bij een app, waarbij er tegelijkertijd een koppeling gemaakt wordt met het EPD. Want dat laatste is belangrijk. We willen de regie steeds meer bij de patiënt leggen en dus moeten we er voor zorgen dat de patiënt de tools krijgt om die regie te pakken.

OPROEP!

IHE kent werkgroepen, die bestaan uit IHE-deelnemers die zich rond een IHE specifiek domein, thema of onderwerp groeperen. Dit ter verdere studie. Momenteel kent IHE nog geen werkgroep IHE/FHIR. Bij deze doet IHE een oproep aan IHE-deelnemers die geïnteresseerd zijn deel te nemen in een nieuw op te richten werkgroep. Aanmelden kan via het secretariaat van IHE Nederland.