Input vanuit het veld, toezicht van de Inspectie

Op 9 november aanstaande vindt het 9e IHE Nederland Jaarcongres plaats in Spant! te Bussum. Thema van dit jaar is ‘interactie’; de discussie aan gaan met de bezoeker op het congres. Afsluitend vindt een debat plaats met een aantal belangenorganisaties over de rol van IHE voor deze organisaties. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) is een van de deelnemers. In de aanloop naar dit debat spreken we met Ineke Roos, coördinerend/specialistisch senior inspecteur ICT in de Zorg bij IGZ.

Ineke Roos is binnen de Inspectie werkzaam bij het programma Medische Technologie’. Ze vertelt: “Het programma houdt toezicht op medische hulpmiddelen; dit gaat over alles wat te maken heeft met de diagnose en behandeling van patiënten, van pleister tot röntgenapparatuur. Het onderwerp ‘ICT’ is binnen dit programma opgenomen. We beseffen echter wel dat dit onderwerp door alle domeinen van de gezondheidszorg heen gaat, van huisartsen, ziekenhuizen tot GGZ- en alle andere type zorginstellingen.”

Rol IHE

Wanneer hoorde Roos voor het eerst van IHE? “Ik ken IHE al een tijdje van naam, maar mijn eerste contact is dit jaar geweest op de beurs Zorg & ICT in de Jaarbeurs in Utrecht. Of IHE binnen IGZ bekend is? Het moet nog gaan leven. Maar dat geldt voor het hele onderwerp ‘ICT in de zorg’. De Inspectie heeft in 2011 de Staat van de Gezondheidszorg (SGZ) uitgebracht, waarin zij onderzocht heeft welke risico’s voor verantwoorde zorg een rol spelen bij de toepassing van ICT in de informatie-uitwisseling. We hebben onder andere gekeken naar de elektronische overdracht van informatie. Veel gaat mis. Het is belangrijk dat het veld komt met standaarden voor informatieuitwisseling. Verder vinden we het belangrijk dat software op een verantwoorde manier in gebruik genomen wordt door zorginstellingen en daarbij goed aansluit op de zorgprocessen. We denken dat IHE hierin een belangrijke rol kan spelen, zeker op het gebied van certificering en kwalificering.” Op de vraag wat de Inspectie concreet doet, antwoordt Roos dat de Inspectie nu structureel aandacht heeft voor het onderwerp ICT in de gezondheidszorg. Het gevolg hiervan is dat ik nu deze functie binnen de Inspectie heb, recent een senior inspecteur gestart is binnen het programma Medische Technologieën dat we verder aan het werven zijn voor een inspecteur.

Rol van het veld

Ineke Roos legt uit hoe het mechanisme van toezicht houden er binnen de Inspectie uit ziet. “Wij zien toe op een aantal wetten en regels. Eén daarvan is de Kwaliteitswet Zorginstellingen (KWZ). Met deze wet houden we toezicht op het zorgveld of zij verantwoorde zorg leveren. Maar hoe het zorgveld invulling geeft aan het begrip verantwoorde zorg, laten we aan het veld over. Zij moeten zelf de normen opstellen omdat zij de expertise hebben en zicht hebben op de risico’s. Als Inspectie kunnen wij wel onderwerpen agenderen en pijnpunten aangeven. Ook als je kijkt naar kwalificatie en certificering, zien wij de invulling hiervan als een rol van het veld. ” Maar wat is dan precies de stem van de Inspectie? Roos vervolgt: “Als het veld een veldnorm opstelt, dan kunnen wij die veldnorm opnemen in ons toezicht. En in het toezicht handhaven we op deze norm. Of we invloed hebben hoe de norm in elkaar zit? Eigenlijk niet. We kijken in een aantal normen wel mee of ze toetsbaar zijn. Maar ons uitgangspunt is dat het zorgveld de expertise heeft. Daar is de KWZ ook op gebaseerd.”

Visie IGZ

We praten verder over de visie van de Inspectie op ICT in de zorg. Roos: “Het primaire uitgangspunt is, het managen van de risico’s voor patiëntveiligheid. Vanuit deze gedachte hebben wij een aantal onderwerpen benoemd waar we aandacht aan besteden. Het eerste onderwerp is standaardisatie. In de SGZ 2011 hebben we het veld al opgeroepen om te komen met standaarden voor informatieoverdracht. Op dit moment is er een taskforce actief, onder leiding van de Regieraad, waarin een groot aantal veldpartijen waaronder de KNMG, NHG, ACTIZ, NICTIZ en anderen bijeen komen om afspraken te maken over een minimale dataset van overdracht. Een tweede onderwerp is het op verantwoorde wijze in gebruik nemen van software. Hoe? Dat laten we in principe aan de markt over. Maar we denken wel mee. We hebben bijvoorbeeld al overleg met de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA) om te bekijken of afspraken hierover mogelijk zijn. Ook beveiliging in relatie tot patiëntveiligheid en continuïteit van zorg is voor ons een belangrijk issue. Daar hebben we al samen met de ziekenhuizen concrete stappen gezet op het gebied van de NEN-7510, de norm voor informatiebeveiliging. Daarnaast hebben we een aantal nieuwe speerpunten op het gebied van zorg en ICT opgesteld. Echter, hier iets over zeggen, is nog te pril. We zijn nog bezig met de ontwikkeling van een toezichtsvisie op ICT.”

Verantwoordelijkheden

“Dat we actief deelnemen aan het IHE Nederland Jaarcongres, ligt goed in de lijn met waar wij in ons beleid mee bezig zijn rondom zorg en ICT”, zegt Roos. “Op het congres en dus in het debat steken we vooral in op een op verantwoorde manier in gebruik nemen van software. En ja, het veld bepaalt dan wel wat verantwoord is, maar certificering en kwalificering kan wel een invulling zijn die een stevige verankering oplevert.”

Tot slot, wat wil Roos zowel de gebruiker als de leverancier van zorg en ICT mee geven? Ze denkt diep na en zegt: “De gebruiker zou ik willen adviseren dat het niet alleen een verantwoordelijkheid van de leverancier is hoe zij de software opleveren. Ook de gebruiker dient mee te denken over functionaliteit, validatie en aansluiting op werkprocessen. En de leverancier? Geef de interactie met de gebruiker op een professionele vorm weer. Verder zijn we heel benieuwd in hoeverre leveranciers hun blik richten op de Europese wetgeving, als het gaat om software die onder de definitie van medisch hulpmiddel valt.”

 ------

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) bevordert de volksgezondheid door effectieve handhaving van de kwaliteit van zorg, preventie en medische producten. De inspectie adviseert de bewindspersonen en maakt ten opzichte van de zorgaanbieders gebruik van advies, stimulans, drang en dwang als bijdrage aan verantwoorde zorg. De inspectie onderzoekt en oordeelt onpartijdig, deskundig, zorgvuldig en onafhankelijk van politieke kleur of heersend zorgstelsel.

Het toezichtveld van de IGZ bestaat uit ongeveer 40.000 instellingen en bedrijven, waar zo’n 1.3 miljoen personen werken (waarvan circa 800.000 zorgprofessionals).