Interview Hans Nijman: ‘IHE-XDS is hét ‘vehikel’ waar we voor gaan’

Hans Nijman is hoogleraar gynaecologische oncologie en werkzaam bij de Faculteit der Medische Wetenschappen en het UMCG. Daarnaast zet hij zich onder meer in voor een van de landelijke programma’s van het Citrienfonds: ‘Naar regionale oncologienetwerken’. IHE spreekt met hem over het belang van de bekrachtiging van IHE-XDS als standaard voor het uitwisselen van patiëntinformatie tussen ziekenhuizen door het Informatieberaad in de Zorg.

De toekomstbestendigheid en toegankelijkheid van onze gezondheidszorg is een belangrijke maatschappelijke uitdaging voor de 21ste eeuw. De kosten blijven stijgen en de druk op de zorg wordt groter met het ouder worden van de populatie en een toename van het aantal chronische patiënten. In de zoektocht naar duurzame oplossingen voor deze en andere ontwikkelingen vervullen de universitair medische centra (umc's) een voortrekkersrol. Zij hebben de mensen, de kennis, de infrastructuur en de mogelijkheden om goede ideeën te vertalen in concrete innovaties, samen met hun netwerk van andere zorgaanbieders. Om een aantal van deze maatschappelijke uitdagingen als umc’s gezamenlijk aan te pakken, heeft minister Schippers van VWS het Citrienfonds ingesteld. Daarvoor is, via ZonMW, 25 miljoen euro beschikbaar voor de periode 2014 tot en met 2018. De koepelorganisatie van de umc's, de NFU, is verantwoordelijk voor de uitvoering van Citrien.

Hans Nijman

Hans Nijman

 

Belang IHE

Het Citrienfonds kent vijf projecten: (1) Registratie aan de bron, (2) Doen of laten? Terugdringen van onnodige zorg, (3) Sturen op kwaliteit, (4) e-Health en (5) Naar regionale oncologienetwerken. Over dit laatste programma spreken we met Hans Nijman en wel in het kader, dat onlangs het Informatieberaad in de Zorg IHE-XDS bekrachtigd heeft als standaard voor het uitwisselen van beelden en patiëntinformatie tussen ziekenhuizen. Een mooi resultaat, mede dankzij ook de push van de ziekenhuizen zelf.

Nijman hoorde pas echt over IHE toen het programma ‘Naar regionale oncologienetwerken’ zo’n drie jaar geleden startte. Hij zegt: “We legden toen al snel contact met Tie Tjee, leveranciersvoorzitter IHE. Want, in mijn ogen is het grote voordeel van IHE, dat de organisatie een brede blik heeft op wat er rondom ict/zorg wenselijk en mogelijk is. Ze hebben nationaal en internationaal een groot netwerk. Dat is noodzakelijk, willen we weten wat er op dit gebied allemaal nodig en mogelijk is.”

Extra slinger

Nijman vervolgt: “Het programma ‘Naar regionale oncologienetwerken’ heeft niet zozeer  het neerzetten van oncologienetwerken als doel. Waar we naar streven, is een optimale kwaliteit van zorg voor elke individuele patiënt onafhankelijk van waar hij/zij woont. Het samenwerken met zorgprofessionals in regionale netwerken is daarvoor in onze ogen noodzakelijk. Dan kunnen we rond elke patiënt beter afstemmen, krachten en expertise bundelen en efficiëntie vergroten.”

Hans Nijman blijft daarbij realistisch. Hij zegt: “Netwerkvorming vond al plaats voor oprichting van het Citrienfonds, zowel in de oncologie als daarbuiten. Maar met het programma willen we een extra slinger geven aan deze ontwikkeling. Woorden in echte daden omzetten. Binnen welk tijdsbestek we dit kunnen realiseren? Welnu, het programma loopt tot eind 2018. Dan zijn we daar bij lange na niet mee klaar. Wel zijn er dan belangrijke stappen genomen. Het zal nog zeker een aantal jaren duren, voordat we precies zijn, waar we uit willen komen.”

Over stappen gesproken. Het is wel gelukt om IHE-XDS op de kaart te zetten. Nijman zegt bescheiden: “De vraag is, hoe groot onze rol hierin is geweest? Met netwerken is de zorg aan patiënten te optimaliseren. Voorwaarde is dan de gegevensuitwisseling beter voor elkaar te krijgen. Dus ja, dat is wel vanaf het begin van ons programma de insteek.

Nu, twee jaar later, is XDS bij veel meer mensen in de zorgpraktijk bekend. Daarvoor was het een abstract begrip. Bijna geen zorgverlener wist wat XDS is. Stel je nu die vraag, dan zeggen de meesten: Cross Document Sharing. Landelijk wordt IHE-XDS nu veel meer omarmd. Dus ja, in die zin hebben wij een bijdrage geleverd aan de bekendheid en acceptatie van IHE-XDS.”

Hoe verder?

Het is fantastisch dat het Informatieberaad IHE-XDS omarmd heeft, zegt Hans Nijman. “Maar wij allen weten, dat er nog ongelooflijk veel werk verzet moet worden om het ook werkelijk operationeel te krijgen. Het gaat niet alleen over het neerzetten van een infrastructuur, maar ook over het inrichten van de workflow. Hoe sluiten we alles op elkaar aan? Hoe delen we de kennis met elkaar die nu vaak her en der verspreid is? En ja, in de zorg gelden vele regels en eisen, waaronder die van het waarborgen van de privacy. Maar de nood en behoefte van gestandaardiseerde gegevensuitwisseling in de zorg is enorm groot. Ik heb er alle vertrouwen in, dat we dit met elkaar gaan realiseren.”

Hoe nu verder? “Op veel locaties wordt er gewerkt aan het ontsluiten van ziekenhuizen naar elkaar toe. In regio’s, op verschillend niveau. Neem noordoost Nederland als voorbeeld. Daar gaat geen cd’tje meer rond. Beelduitwisseling gaat via IHE-XDS. Met overige patiëntgegevensuitwisseling echter moeten nog vele stappen gezet worden gezet. Dus we blijven praten en vertellen elkaar waar we mee bezig zijn. Ook op het niveau van besturen, VWS, Economische Zaken. Het is met z’n allen duwen en trekken om hét doel te bereiken: een landelijk dekkend netwerk.” IHE, Citrien en in ons geval de oncologische zorg hebben elkaar ook de komende jaren nog heel hard nodig. We kunnen elkaar blijven versterken.”

IHE-XDS in meer domeinen

Hans Nijman: “In het kader van regionale netwerken, hebben we het vaak over de oncologie. Maar gaan we ‘de boer op’ met ons verhaal en nu ook met IHE-XDS, dan is de tweede zin in ons betoog: ‘Ons verhaal heeft betrekking op oncologie, maar het geldt ook zeer zeker voor vele andere vormen van zorg. Neurologie, cardiologie en traumatologie zijn er ook al mee bezig. Met name alle vakken die met acute componenten te maken hebben, zijn de voorlopers.’”

Zouden we met ons allen niet ook andere profielen van IHE moeten omarmen? Hans Nijman tot slot: “Het uiteindelijke doel is niet om IHE-XDS te lanceren, maar om de kwaliteit van zorg naar een nog hoger niveau te brengen. En als IHE-XDS er voor kan zorgen, dat we optimaal gegevens met elkaar kunnen uitwisselen, dan maken we ons daar hard voor. Daar houden we aan vast. Oftewel: IHE-XDS is het ‘vehikel’ waar we voor gaan.”

 

In het programma ‘Naar regionale oncologienetwerken” werken de acht umc’s, samen met een groot aantal regionale zorginstellingen en organisaties, aan:

1. het opstarten en uitbreiden van een regionaal netwerk van professionals en instellingen  op het gebied van oncologische zorg;

2. het realiseren van een umc-expert(panel) per tumorsoort als consulent voor  zorgverleners;

3. het ontwikkelen van kwaliteitsnormen ten aanzien van patiëntenuitkomsten bij  oncologische zorg en het welbevinden van oncologiepatiënten;

4. het ontwikkelen van een set basisgegevens voor oncologiepatiënten;

5.het ontwikkelen van een infrastructuur en procedures voor uitwisseling van gegevens;

6. het invoeren en borgen van standaardisatie en protocollering;

7. het ontwikkelen van integrale, goed gedefinieerde zorgpaden en case management;

8. het reguleren van de samenwerking met de verwijzende huisarts;

9. het maken van afspraken over onderlinge taakverdeling, standaardisatie en  protocollering van triage, diagnostiek, verwijzing, behandeling en follow-up.