Met DVD’s exit ook XDS exit?

Met de komst van een landelijke oplossing gebaseerd op IHE XDM horen we geluiden dat IHE XDS niet langer nodig is. In hoeverre klopt dit?

Sinds 2018 werken VZVZ, RSO Nederland, NVvR, Patiëntenfederatie Nederland, NFU, NVZ, Nictiz, Citrienfonds, FMS en ZN onder de naam Twiin samen aan het landelijk beschikbaar maken van beelden en verslagen voor zorgverleners. O.a. door in 2021 een landelijke oplossing voor beeldbeschikbaarheid te leveren in de vorm van een tijdlijn rondom de patiënt. Om het werk van zorgverleners nu al te vereenvoudigen wordt binnenkort als tussentijdse oplossing een digitaal beeldportaal beschikbaar gesteld om de beelduitwisseling van beelden en verslagen via dvd’s overbodig te maken, het Twiin-portaal. Twiin kiest voor een oplossing gebaseerd op XDM. Is het met DVD exit ook gelijk XDS exit?

Dat zou kunnen op plekken waar IHE-XDS alleen wordt gebruikt voor het uitwisselen van beelden en dan ook alleen op basis van verwijzingen. XDM en XDS zijn gerelateerde profielen IHE profielen die gebruikt kunnen worden voor de digitale gegevensuitwisseling tussen zorgaanbieders.

Onderlinge samenhang XDM, XDR, XDS en XCA

De kracht van IHE-profielen voor documentuitwisseling is, dat ze het effectief delen van gegevens tussen meerdere, ongelijksoortige systemen mogelijk maken en de last minimaliseren die het delen van gegevens op die systemen met zich meebrengt. Deze IHE-familie bestaat uit de volgende 4 modellen. Onderstaand figuur geeft de modellen weer:

 

XDS gebruik je voor het gecentraliseerde detecteren en ophalen van bestanden (documenten, beelden, video, etc.). Hiervoor kies je wanneer je opereert in een samenwerkingsverband van met elkaar uitwisselende partners die overeenkomen om een gemeenschappelijke infrastructuur te gebruiken voor digitale gegevensuitwisseling. 

XDR geniet de voorkeur wanneer de infrastructuur aan de ontvangende kant ook volledig bekend is; in de praktijk wordt dit alleen gebruikt tussen twee installaties van dezelfde leverancier.

XDM is de oplossing om gegevens met behulp van media, zoals een USB drive of DVD uit te wisselen. Bij XDM is het bestandsformaat en de directorystructuur vooraf bekend. Dankzij de breedschalige acceptatie van DICOM hebben we deze situatie in de radiologie voor beelden en verslagen. In theorie kan XDM ook worden gebruikt voor het pushen van dossiers, video’s of ZIB’s, maar dit vraagt het maken van nadere afspraken. De firma Alphatron heeft een XDM-oplossing, waarbij er rechtstreeks een koppeling tussen de lokale PACS-systemen en het XDM-netwerk is gelegd. 

Veelvuldig zijn XDS omgevingen aan elkaar gekoppeld. Voor deze koppeling heeft IHE het Cross Community Access gateways (IHE XCA) profiel beschreven. Dit profiel is in Nederland veelvuldig ingericht, bijvoorbeeld voor dossieruitwisseling tussen ziekenhuizen die Epic gebruiken of tussen Epic en ChipSoft’s Zorgplatform.

Voordelen XDM, XDR en XDS

Het grote voordeel van XDS voor de zorgverlener is dat deze een vraag kan stellen en daarmee een overzicht krijgt van alle gegevens die van een patiënt bekend zijn, tenminste als een patiënt daar toestemming voor heeft gegeven. Hiervoor dient echter wel een gemeenschappelijke infrastructuur ingericht te worden.

Bij het ontbreken van een gemeenschappelijke infrastructuur genieten XDR en XDM de voorkeur. Deze modellen ondersteunen point-to-point-push van bestanden waarbij content rechtstreeks van de versturende server naar de ontvangende server wordt verzonden. Deze modellen vereisen dat de ontvanger in alle gevallen vooraf bekend is. 

Dit leidt tot de conclusie dat XDR en XDM zijn met name goed in te zetten bij verwijzingen, waar de ene zorgaanbieder gegevens rechtstreeks naar een andere zorgaanbieder kan versturen. Het nadeel is echter dat bij XDR en XDM minder eenvoudig een totaaloverzicht van alle gegevens bij een patiënt te achterhalen is. De zorgverlener die dit wil hebben, moet namelijk eerst bij de diverse zorgverleners of via de patiënt achterhalen of een patiënt wel of niet bekend is en of er gegevens beschikbaar zijn. Op basis daarvan kunnen deze gegevens dan verstuurd worden.

Conclusie

Met DVDexit verdwijnen de DVD’s. Twiin maakt met Twiin-portaal op basis van XDM een mooie opstap naar landelijke beeldbeschikbaarheid. Het is namelijk een goede oplossing om met name beelden en verslagen bij een verwijzing van de ene naar de andere zorgaanbieder direct te versturen. 

IHE XDS zal niet verdwijnen; om het totaaloverzicht te krijgen van een patiënt en daarbij naast beelden ook de overige dossiergegevens van een patiënt inzichtelijk te krijgen zijn regionale en landelijke IHE XDS-oplossingen die samen een landelijk dekkend netwerk volgen nog steeds hard nodig. Met IHE XDS kunnen namelijk ook andere use cases worden ingevuld, namelijk: 

• Behandeling van een nieuwe aandoening waarbij voorafgaande voorwaarden relevant kunnen zijn 

• Open verwijzing, waarbij de patiënt de specialist mag kiezen 

• Zeer mobiele patiënt 

• Noodsituatie 

• Patiënt met veel medische aandoeningen 

• Patiënt met complexe aandoening

Tot slot

IHE-profielen zijn een samenstelling van standaarden; standaarden van organisaties als HL7 en DICOM. In de kern zijn IHE XDM en XDS hetzelfde; ze bestaan voor 80% uit dezelfde onderdelen. Daarom ben ik zo gek op standaarden; je kan ze hergebruiken en het resultaat is voorspelbaar (en betaalbaar). 

Onno GabelIHE Nederland

==

Referenties