Over digitalisering in de pathologie: PIE… piece of a cake?

Digitalisering is niet meer weg te denken uit onze wereld. Iedereen, elk bedrijf, organisatie of sector heeft ermee te maken. Zo ook de pathologie, het vakgebied dat gaat over diagnostiek van ziekten en het onderzoek naar oorzaken en mechanismen voor het ontstaan ervan.

Voor het ondersteunen van het proces op pathologielaboratoria is inmiddels de nodige software op de markt. We noemen dit Pathologie 1.0. Gaan we een stap verder, dan richten we ons op het laatste deel van het proces. Oftewel het vervangen van de microscoop – waarmee de patholoog naar het preparaat (coupe) kijkt – door een beeldscherm: Pathologie 2.0. Een volgende stap is die van het uitwisselen van beelden tussen laboratoria. Dan komt een (landelijk) digitaal pathologienetwerk om de hoek kijken en spreken we over Pathologie 3.0.

André Huisman

André Huisman

 

Het project

We praten met André Huisman. Hij studeerde medisch-technische informatica in Utrecht, en promoveerde op beeldanalyse binnen de pathologie. Tot 2011 werkte hij als IT- manager en onderzoeker op de afdeling pathologie van het UMCU, waar hij grootschalige digitale pathologie introduceerde. Nu is Huisman senior consultant healthcare ICT bij adviesbureau MedicalPHIT en onder andere betrokken bij het project Pathologie 3.0 oftewel PIE (Pathologie Image Exchange) van de Nederlandse Vereniging voor Pathologie (NVVP) en stichting Pathologisch Anatomisch Landelijke Geautomatiseerd Archief (PALGA). Deze laatste organisatie beheert een databank met de pathologie-uitslagen uit alle laboratoria in Nederland. Laboratoria die deel nemen aan het PALGA-netwerk.

Het begon allemaal in 2013, na aanleiding van een congres Pathologie 2.13, dat MedicalPHIT organiseerde. Huisman vertelt: “Tijdens dit congres was er veel aandacht voor standaarden in de pathologie (zoals DICOM: Digital Imaging and Communication in Medicine), een ondergeschoven kindje. Veel pathologen realiseerden zich dat bij het uitwisselen van digitale beelden tussen laboratoria, het gebruik van standaarden een noodzaak is. Daarover moesten afspraken komen, opdat het voor elke IT-leverancier duidelijk zou zijn, waar aan te voldoen bij de ontwikkeling van de benodigde software. Na het congres zijn zo’n 20 laboratoria hierover met elkaar in gesprek gegaan, gefaciliteerd door de toen opgerichte IHE-werkgroep pathologie. Dit omdat zonder standaarden uitwisseling zeker niet van de grond zou komen. Het resultaat was een manifest over de inzet van digitale pathologie voor uitwisseling tussen laboratoria. Het was een oproep aan de bestuurders van zowel de NVVP als PALGA voor het opstarten van een digitaal landelijk beeldennetwerk voor pathologielaboratoria. Om hier concreet vorm aan te geven, is in het najaar 2014 het project PIE opgestart.”

In de eerste fase van PIE zijn de mogelijkheden geïnventariseerd, zowel technisch, financieel als juridisch. Wat zijn de randvoorwaarden? Ook is aan leveranciers gevraagd wat de huidige oplossingen zijn omtrent uitwisseling van beelden en hoe de toekomst ervan eruit zou kunnen zien. André Huisman: “Omdat de infrastructuur voor pathologieverslagen via het PALGA-netwerk al bestaat – alle laboratoria zijn erop aangesloten – ligt het voor de hand dezelfde infrastructuur te gebruiken om iets met de beelduitwisseling te doen.” Momenteel wordt gewerkt aan het uitzetten van de Europese aanbesteding voor het aanschaffen van het systeem.

Uitdagingen

Op de vraag wat de uitdagingen zijn bij het opzetten van een infrastructuur voor pathologiebeelden, antwoordt Huisman: “We hebben met veel partijen te maken. Nederland kent meer dan 50 pathologielaboratoria. Slechts een gedeelte doet momenteel aan digitale pathologie. Het aantal neemt echter snel toe en daarom is dit het juiste moment om het platform neer te zetten. Ook neemt PALGA deel, die dus al een infrastructuur heeft én de NVVP als belangenvereniging van de beroepsgroep. Van alle partijen dienen we consensus te krijgen. Daarom bestaat er een projectstructuur, waarbij zoveel mogelijk stakeholders betrokken zijn. Een andere uitdaging is, dat er nog geen landelijke digitale netwerken zijn. Er is geen ervaring mee. We kennen wel regionale netwerken, maar die zijn veelal gefocust op met name de radiologie. Een andere technische uitdaging ligt bij de enorme resolutie en daarmee grootte van de beelden. Het is niet gemakkelijk die datahoeveelheid over een netwerk te transporteren. De software moet daarop aangepast worden. Een uitdaging voor leveranciers. Te denken valt aan het niet in het geheel overhalen van de beelden. Deze zoveel mogelijk bij de bron te laten. Een extra technische uitdaging is die van het gebruik van standaarden, ik had het er al even over. Dan komen we bij IHE terecht. Momenteel wordt er nog weinig gebruik gemaakt van standaarden binnen de pathologie. Nu lijken leveranciers er wel mee aan de slag te gaan. Voor IHE de rol om hen te stimuleren en de eindgebruikers er toe aan te zetten van hun leveranciers te vragen om standaarden te ondersteunen.”

Van 3.0 naar 4.0

André Huisman verwacht dat de eerste stappen naar Pathologie 3.0 - de landelijke uitwisseling van beelden – ergens volgend jaar gezet zijn. “Daarna dient verder uitrol – het opschalen naar meerdere laboratoria - plaats te vinden. Een unieke ontwikkeling voor de uitwisseling van beelden. Veelal zien we regionale netwerken zoals in de radiologie, maar een landelijk netwerk voor één specialisme is even wat anders, waarbij we moeten zorgen dat we ook kunnen aansluiten op die regionale netwerken. Hierin loopt de pathologie dus voorop.”

Pathologie 3.0 kent vele voordelen, zoals het laagdrempelig uitwisselen van beelden. André Huisman: “De kwaliteit van de diagnostiek verbetert; de collega-patholoog vraagt sneller om een advies. De doorlooptijd is korter, wat de patiëntvriendelijkheid ten goede komt. Nu worden de coupes per post opgestuurd. Bovendien is Pathologie 3.0 betrouwbaarder. Het bevordert de kwaliteit. Coupes raken soms zoek of beschadigd. En de zorgkosten worden gedrukt, omdat eerder gestart kan worden met bepaalde behandelingen.”

Tot slot, is Pathologie 3.0 a piece of a cake? André Huisman lacht en zegt: “We hebben nog heel wat werk te verzetten. Zijn we daarmee klaar, dan kijken we echter verder; het uitwisselen van pathologiebeelden met andere partijen, zoals radiologen. Zodanig dat in een multidisciplinair overleg tussen ziekenhuizen radiologie- en pathologiebeelden geïntegreerd zijn en pathologie aansluit op bestaande regionale netwerken. Eerst Pathologie 3.0, maar dan dus op weg naar Pathologie 4.0!”